Marka İsmi Sorgulama: Bir İsim Alınmış mı, Nasıl Anlaşılır?

Kısa cevap: Bir marka isminin alınıp alınmadığını anlamak için önce TÜRKPATENT'in internet sitesindeki marka araştırmasında ismi ve benzer yazımlarını, faaliyet gösterdiğiniz sınıfta arayın. Ardından aynı ismin bir şirketin ticaret unvanında, alan adlarında, sosyal medya kullanıcı adlarında ve pazaryerlerinde kullanılıp kullanılmadığına bakın. Birebir aynı veya karıştırılabilecek kadar benzer bir isim sizin sınıfınızda tescilliyse o ismi kullanmayın. Sonuç belirsizse karar vermeden önce bir marka vekiline danışın.

Bu rehberde marka ismi sorgulamayı altı adımda anlatıyor, hangi sonucun ne anlama geldiğini bir tabloyla açıklıyor ve isminiz alınmışsa ne yapabileceğinizi gösteriyoruz. Henüz bir isminiz yoksa önce firma ve marka ismi nasıl bulunur rehberimize göz atın.

Marka ismini neden sorgulamalısınız?

İsim sorgulamanın en pahalı hatası, sorgulamamaktır. Tabelanızı astırdıktan, ambalajınızı bastırdıktan ve sosyal medyada takipçi topladıktan sonra aynı ismin sizin sektörünüzde başkasına ait olduğunu öğrenmek; ismi değiştirmek, ürünleri toplatmak ve hatta tazminat ödemek anlamına gelebilir. Birkaç saatlik bir sorgulama, bu riskin büyük kısmını ortadan kaldırır.

Sorgulama aynı zamanda isminizin tescil edilebilir olup olmadığını anlamanızı sağlar. Tescil edilemeyen bir isimle büyüyen marka, rakiplerin aynı ismi kullanmasını engelleyemez.

6 adımda marka ismi sorgulama

1. Google ve pazaryerlerinde arayın

En hızlı ilk kontrol budur. İsmi tırnak içinde Google'da aratın; ardından Trendyol, Hepsiburada, Amazon gibi pazaryerlerinde, uygulama mağazalarında ve Google Haritalar'da bakın. Aynı isimde, sizinle aynı alanda faaliyet gösteren bir işletme varsa resmi kontrollere geçmeden ismi elemeyi düşünün.

2. TÜRKPATENT marka araştırması yapın

Türkiye'de tescilli ve başvurusu yapılmış markalar Türk Patent ve Marka Kurumu'nun (TÜRKPATENT) kayıtlarında yer alır. Kurumun internet sitesindeki Araştırma Yap bölümünden marka adıyla arama yapabilirsiniz. Ayrıntılı araştırma ve başvuru işlemleri için kurumun elektronik sistemine e-Devlet ile giriş yapmanız gerekebilir.

Arama yaparken şunlara dikkat edin:

• Yalnızca birebir aynısını değil, benzerlerini de arayın. Tek harf farkı, ek veya boşluk içeren yazımlar, okunuşu aynı olan isimler.
• Sınıfa bakın. Markalar mal ve hizmet sınıflarına göre tescil edilir. Önemli olan, benzer ismin sizin faaliyet gösterdiğiniz sınıfta olup olmadığıdır.
• Durumu kontrol edin. Kayıt tescilli mi, başvuru aşamasında mı, yoksa süresi dolmuş mu?

3. Ticaret unvanlarını kontrol edin

Aynı ismin bir şirketin ticaret unvanında kullanılıp kullanılmadığına Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi kayıtlarından bakabilirsiniz. Ticaret unvanı tek başına marka hakkı sağlamaz; ama aynı isimle faaliyet gösteren bir şirketin varlığı, ileride karışıklık ve uyuşmazlık riski demektir.

4. Alan adını sorgulayın

Alan adı sağlayıcılarının arama kutusuna isminizi yazarak .com, .com.tr ve diğer uzantıların müsait olup olmadığını görebilirsiniz. Alan adının dolu olması tek başına ismin kullanılamayacağı anlamına gelmez; ama müşterilerin sizi bulması zorlaşır. Ana alan adınız alınmışsa ismi kısa ve anlamlı bir ekle güçlendirmeyi düşünün.

5. Sosyal medya kullanıcı adlarına bakın

Instagram, TikTok, X, LinkedIn ve YouTube'da aynı kullanıcı adının alınıp alınmadığını kontrol edin. Tüm kanallarda aynı kullanıcı adını kullanmak, müşterilerin sizi bulmasını ve markanın akılda kalmasını kolaylaştırır.

6. Yurt dışında satış yapacaksanız uluslararası kayıtlara bakın

Yurt dışına açılmayı planlıyorsanız Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü'nün (WIPO) Global Brand Database ve Avrupa'daki markalar için TMview veritabanlarında da arama yapın. Türkiye'de serbest olan bir isim, hedef pazarınızda tescilli olabilir.

Marka sınıfları nedir, sınıfınızı nasıl bulursunuz?

Markalar uluslararası Nice sınıflandırmasına göre tescil edilir. Bu sınıflandırmada 34 mal ve 11 hizmet olmak üzere toplam 45 sınıf vardır. Bir isim bir sınıfta tescilliyken başka bir sınıfta kullanılabilir; bu yüzden sorgulamada kendi sınıfınızı bilmeniz gerekir. Sık karşılaşılan bazı örnekler:

İşiniz	İlgili olabilecek sınıflar
Giyim ve ayakkabı markası	25. sınıf
Kozmetik ve bakım ürünleri	3. sınıf
Kahve, çay, unlu mamuller	30. sınıf
Kafe ve restoran hizmetleri	43. sınıf
Yazılım ve teknoloji hizmetleri	9. ve 42. sınıflar
Güzellik salonu ve sağlık hizmetleri	44. sınıf
Reklam, pazarlama ve perakende satış hizmetleri	35. sınıf
İnşaat ve montaj hizmetleri	37. sınıf

Bir işletme çoğu zaman birden fazla sınıfla ilgilidir. Örneğin hem kahve satan hem kafe işleten bir marka 30 ve 43. sınıflarla ilgilenir. Hangi sınıflarda koruma almanız gerektiğinden emin değilseniz bir marka vekilinden destek alın.

Benzerlik nasıl değerlendirilir?

Bir ismin "başkasının markasına benzer" sayılması için birebir aynı olması gerekmez. Değerlendirmede genellikle şu üç açıya bakılır:

• Görsel benzerlik: Yazılışı birbirine çok yakın isimler (ör. tek harf farkı).
• İşitsel benzerlik: Farklı yazılsa da okunuşu aynı veya çok yakın isimler.
• Anlamsal benzerlik: Aynı anlamı taşıyan veya aynı çağrışımı yapan isimler (ör. bir kelimenin başka dildeki karşılığı).

Belirleyici soru şudur: Ortalama bir müşteri iki markayı birbirine karıştırabilir mi? Aynı veya benzer sınıflarda faaliyet gösteren markalarda bu ihtimal ne kadar yüksekse risk de o kadar yüksektir.

Sorgulama sonucu ne anlama gelir?

Sonuç	Ne anlama gelir?	Ne yapmalı?
Aynı isim, sizin sınıfınızda tescilli	İsim kullanılamaz.	Yeni bir isim bulun.
Benzer isim, sizin sınıfınızda tescilli	Karıştırılma riski var.	Marka vekiline danışın, gerekirse ismi değiştirin.
Aynı isim, tamamen farklı bir sınıfta tescilli	Çoğu durumda kullanılabilir; ama tanınmış markalar daha geniş korunur.	İsim tanınmış bir markaysa kaçının; değilse vekille teyit edin.
Kayıt başvuru aşamasında	Başvuru tescille sonuçlanabilir.	Bu ismi riskli kabul edin.
Hiç benzer kayıt yok	İlk kontrol olumlu.	Alan adı ve sosyal medyayı alın, tescil başvurusunu geciktirmeyin.

Bu tablo genel bir yol göstericidir, hukuki görüş değildir. Kesin değerlendirme için bir marka vekiline danışmanızı öneririz.

İsminiz alınmışsa ne yapmalı?

• Ayırt edici bir ek düşünün. İsme anlamlı bir kelime eklemek bazen yeterli olabilir; ama yalnızca "Group", "Store" gibi genel ekler benzerliği ortadan kaldırmayabilir.
• Tek harf değiştirmeyin. Okunuşu aynı kalan değişiklikler genellikle benzerlik riskini çözmez.
• Yeni isim adayları üretin. Elinizdeki kelime havuzunu farklı tekniklerle yeniden değerlendirin. Birleşik kelimeler ve türetilmiş isimler genellikle tescil açısından daha güçlüdür.
• Farklı bakış açılarından öneri alın. Bir marka adı ve slogan yarışması açarak çok sayıda kişiden isim, slogan ve ismin hikâyesini içeren öneriler alabilirsiniz. Önerileri yalnızca siz görürsünüz.

Sorguladıktan sonra: İsmi güvence altına alın

İsminiz sorgulamadan geçtiyse zaman kaybetmeyin. İlk iş alan adını ve sosyal medya kullanıcı adlarını alın; ardından marka tescil başvurunuzu yapın. Türkiye'de tescil edilen bir marka, başvuru tarihinden itibaren on yıl korunur ve süre sonunda yenilenebilir. Başvuru yayımlandıktan sonra üçüncü kişilerin itiraz edebileceği bir süre vardır; bu yüzden başvurunun kesinleşmesi biraz zaman alır.

İsminiz netleştikten sonra markanızın görsel kimliğine geçebilirsiniz. Logo için hangi yolu seçeceğinizi logo nereden yaptırılır rehberimizde anlattık; paketleri logo tasarımı sayfamızda görebilirsiniz.

Aynı kontrolü marka adınızla birlikte kullanacağınız slogan için de yapmanızı öneririz; ayırt edici sloganlar da marka olarak tescil edilebilir. Akılda kalan bir slogan bulmak için slogan nasıl yazılır rehberimize göz atabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Marka ismi sorgulama ücretli mi?

TÜRKPATENT'in internet sitesinden yapacağınız temel marka araştırması ücretsizdir. Ayrıntılı benzerlik araştırması ve hukuki değerlendirme için marka vekillerinin hizmet ücretleri ayrıca belirlenir.

Ticaret unvanım tescilliyse markam da korunur mu?

Hayır. Ticaret unvanı ticaret siciline kaydedilir, marka ise TÜRKPATENT'e tescil ettirilir. İsminizi marka olarak korumak için ayrıca marka tescil başvurusu yapmanız gerekir.

Alan adı boşsa marka ismi de boş mu demektir?

Hayır. Alan adı müsait olsa bile isim sizin sınıfınızda başka biri adına tescilli olabilir. Alan adı kontrolü, marka araştırmasının yerini tutmaz.

Başka sektörde tescilli bir ismi kullanabilir miyim?

Çoğu durumda farklı sınıflarda aynı isim kullanılabilir. Ancak tanınmış markalar, farklı sınıflarda da daha geniş korunur. Emin değilseniz bir marka vekiline danışın.

Tescil başvurusu yapmadan ismi kullanmaya başlayabilir miyim?

Başlayabilirsiniz; ama bu süre içinde aynı ismi bir başkası tescil ettirirse ismi kullanmaya devam etmeniz zorlaşabilir. Kullanıma başlarken başvuruyu da yapmanız en güvenli yoldur.

Yurt dışında da korunmak için ne yapmalıyım?

Türkiye'deki tescil yalnızca Türkiye'de koruma sağlar. Yurt dışında satış yapmayı planlıyorsanız hedef ülkelerde veya uluslararası başvuru sistemleri üzerinden koruma almanız gerekir.

Sonuç: Önce sorgula, sonra kullan

İyi bir marka ismi bulmak işin yarısıdır; diğer yarısı o ismin gerçekten sizin olabileceğinden emin olmaktır. Google ve pazaryerleriyle başlayın, TÜRKPATENT'te sınıfınızda arayın, ticaret unvanı, alan adı ve sosyal medyayı kontrol edin. Sonuç belirsizse bir marka vekiline danışın.

Henüz aklınızda güçlü bir isim yoksa isim ve slogan yarışması açın; farklı kişilerden gelen önerileri tek tek sorgulayıp en güçlüsünü seçebilirsiniz.